| Startpagina > |
Kleine kinderen bouwen soms torens op of andere ingewikkelde gedrochten,
die ze vol trots tonen om ze vervolgens met grote wellust in elkaar te slaan
of af te breken. Genietend kijken ze dan rond. Met tekeningen, kleur- en verfprestaties
gaat het precies zo: trots op het bereikte resultaat, scheuren ze vervolgens
lachend het papier met het kunstwerk in talloze stukken.
Als je vraagt, waarom doe je dat toch, krijg je een weinig bevredigend antwoord:
leuk, leuk.
Het libido overheerst. En dat wordt heerlijk bevredigd.
Volwassenen doen het zo niet. Als we de pathologie buiten de deur houden dan scheuren volwassenen "om der gewetens wil" . Zeggen ze. Ze willen niet meegaan met iets of ze willen iets vasthouden, ze willen staan in hun waarheid en deinzen terug voor een dreigende verwatering van het echte en zuivere. En dus. Dus is er voor hen geen andere weg dan..... te scheuren. Ter wille van hun waarheid. Uiteraard met droefheid in het hart en na veel worstelen.
Nu hoort het, vereist onze adat, dat we deze standpunten en positiekeuzes serieus nemen. Stel je voor dat je er een satire om heen zou bouwen. Dat je er een beetje mee zou spotten. Zo'n ontluistering geeft geen pas. Zeker niet bij zo'n beroep op "het geweten". Dat bedoelt andersdenkenden toch alle wapens uit handen te slaan? Het geweten beoogt de discussie te beëindigen. Ieder weldenkend mens moet zich aan dat signaal houden.
Op deze plaats past nu een bekentenis: ik ben niet altijd en in alle opzichten
een weldenkend mens. Door alle gesjacher en gekronkel in de politiek en de
kerk en in de kerkelijke politiek ben ik nogal cynisch geworden of behept
geraakt met een gelovig wantrouwen.
Dus ga ik toch maar even door en vraag ik, wat toch kan er bedoeld zijn met
dat "om der gewetens wil". Is dat misschien een onderdrukt libido
dat bevrediging zoekt? En moeten we in dat geval en omdat het om volwassenen
gaat, spreken van een vroegtijdige infantilisering? Maar waarschijnlijk moeten
we het gewoon houden op naakte, driftige, volgroeide wellust. Lekker scheuren?
In ieder geval, het geweten moet worden bevredigd. En dat geweten biedt geen
ruimte voor solidariteit, geen respect voor wat iets anders georiënteerden
aan geduld en inschikkelijkheid vele jaren hebben opgebracht, geen geloof
in de ernst van het belijdend spreken in de nieuwe kerkorde. Overigens is
het gebruikelijk om in (protestantse) kerkelijke discussies en sterker nog
bij orthodoxe vleugels daarbinnen, zo'n beslissend beroep te doen op het geweten?
Maar afgezien daarvan, is dat geweten niet benauwend smal? Misschien? Valt
daarmee te leven? Bij mij komt het beeld op van een erg sobere huiskamer uit
vroeger dagen met een beetje lamplicht en gesloten gordijnen voor de ramen,
die bovendien nog extra beveiligd zijn met luiken aan de buitenkant. Muf en
duf en knus en veilig. Een renovatie zou bedreigend zijn. Frisse lucht ziekteverwekkend
of iets heidens.
Het enige dat oplucht blijkbaar is de bevrediging van dat benauwd luisterende
geweten. In die gewetenskamer kan pas worden geleefd zoals het hoort. Met
gelijkgezinden, mensen die dus ook met weinig lucht toe kunnen en daarin of
daardoor een heerlijke bevrediging beleven. Bijna verstikking schijnt stimulerend
te zijn.
Maar is dat beroep op dat eigen geweten eigenlijk niet erg arrogant? Is het
niet een impliciete veroordeling van al die andere medechristenen die hun
smalle waarheid niet delen? Of wordt er bij die anderen een te geringe gevoeligheid
voor hun geweten verondersteld?
Maar stel je nu eens voor, of overweeg het alleen maar even, dat er bij God
vele woningen zijn? Van een zeer gevarieerde architectuur en een grote verscheidenheid
van inrichting?
Zou dat even tegenvallen?
Karel Krolis