Bisschopswijn, een protestants drankje?

Een gekruide en gesuikerde warme, rode wijn. Iets voor die zeldzame vorstdagen in ons land. En niet exclusief voor dat handjevol bisschoppen, dat ons land telt en dat in de Rooms-katholieke traditie top down op de willige tot onwillige gelovigen wordt neergelaten. De wijn is er voor allen. Daaraan kan dus geen argument worden ontleend om voor of tegen een protestantse bisschop te zijn. Want daarvoor wordt weer gepleit. In een proefschrift. En een aansluitend redactioneel commentaar in TROUW (24-11-2003) roept op om het debat hierover te openen.

Het lijkt me inderdaad een leuk onderwerp voor de Protestantse Kerk in wording. Na mei volgend jaar als we alle dankstonden en feestelijkheden over de eenwording achter de rug hebben. Geen eerste steenlegging is er bij. Bij gebrek aan kandidaten. Want wie van u zonder zonde is legge de eerste steen. En ze lieten het afweten, de een na de ander.
Een bisschop mag in ieder geval niet jong zijn. Want zo luiden de argumenten, hij moet en kan een bruggenbouwer zijn en daarvoor is naast professionele vaardigheid ook ervaring vereist. Een vrouw valt al helemaal buiten dit techneuten circuit. Je moet het zoeken bij droge- of natte weg- en waterbouwers. En daar ontmoeten we weinig vrouwen in ieder geval. Dat is een sterk punt in het voordeel van de mannenliga. Bovendien kan zo'n bisschop ''het gezicht'' zijn van de kerk, zo klinkt het. Tja dat is zo, maar daarmee kun je alle kanten uit. Jacobine....? Leuk toch? En de bisschop symboliseert de eenheid. Een synode kent slechts gekrakeel en talrijke opinies. Een bisschop is uit een stuk. Als het een stuk is. Toch Jacobine?

Maar het onderwerp wordt vooral leuk als de progressieven onder ons na eerst de Oecumenische Vrouwen Synode te hebben geraadpleegd, licht monkelend, een vrouw van lesbische oriëntatie gaan voorstellen. Uiteraard bij referendum te kiezen. Dat hoort bij dat voorstel. Bij implicatie moet de kerkorde op dit punt schielijk worden aangepast. Nou ja, na anderhalf jaar van landelijk considereren in eerste en tweede lezing. Het kan zijn dat er onstuitbare meningsverschillen ontstaan. Over de mogelijkheid van een referendum. Politieke slimmeriken zullen een raadgevend referendum suggereren. De synode is dan nog vrij om te beslissen. Maar stel dat de progressieven de winst binnenhalen zonder dat scheurgeluiden vanuit de pasgeweven lappendeken klinken. Dan moet ze, de vrouwelijke kandidaat, waarschijnlijk de strijd aanbinden met, laten we zeggen, een solide en vergrijsde man van een in heteroseksuele kring onbesproken levenswandel.
Om misverstand te voorkomen: hij komt niet van rechts. Dat is ondenkbaar. Een bisschop is te reactionair voor de kerk van de toekomst, zo wordt daar geoordeeld.

Om stemmen te winnen in het kader van dat aanstaande referendum, verschijnen beiden, zo stel ik me voor, op de zondag bij het IKON om geprikkeld te worden door Annemiek Schrijver en ter elfder ure schuiven ze op de daaropvolgende dinsdag aan bij Andries Knevel. Uiteraard zitten ze in beide uitzendingen tegenover elkaar. Annemiek resp. Andries in het midden.

Annemiek heeft voor de gelegenheid haar coiffure wat op orde gebracht al heeft ze toch steeds de neiging iets van voor haar ogen weg te aaien. Maar dat kan ook van het lachen komen. Ze flirt wat met de mannelijke kandidaat en gebaart zo nu en dan vrouwelijk intiem naar zijn tegenhangster. Om de tongen wat los te maken heeft ze in plaats van het glaasje water, nu een robuuste kan Bisschopswijn laten aanrukken. Ze ruiken en proeven alle drie verheerlijkt.
Annemiek maakt duidelijk dat ze erg blij is met haar twee gasten en, zo meent ze, de talrijke vastgelopen dominees zullen dat met haar eens zijn nu ook in de Protestantse Kerk in Nederland voor hen meer carrière perspectieven opduiken. Op haar vraag of loopbaanplanning nu misschien een geliefd onderwerp zal worden in het programma van het seminarie Hydepark, blijven beiden het antwoord schuldig, maar ze geven toe het een stimulerende suggestie te vinden. Ze probeert ook nog enige spirituele inspiratie op te diepen uit de opmerkingen van beide concurrenten, die zich beslist niet als zodanig willen zien. In tegendeel, als broeder en zuster. Proost.
Maar het zit Annemiek niet mee. Ze wil zo graag helemaal van deze tijd zijn met haar uitzendingen en dan hoor je dit gereutel. Ze krijgt er nog wel uit, dat hij meent dat de overwinning al bevochten is en zij vraagt peinzend of Zij niet met name het gezag heeft om de stoelen te verdelen. De stoelen waar de firma Zebedeus al over ruziede. En dat doen we nu weer, maar je moet maar afwachten hoe het lot beschikt, de stenen rollen, want met het referendum hebben we de Urim en de Tumim weer terug, zo besluit Annemiek met een schot in de roos maar ook te schielijk. Ze had namelijk uit het schaarse publiek iets opgevangen over het inzetten van een klaagzang. Iets met majem en jajem. Blijkbaar was ze vergeten de schare te laten delen in de Bisschopswijn.

Bij Andries gaat het heel anders. Hij heeft zich dan ook terdege voorbereid en is van huis uit ook goed op de hoogte. Het is duidelijk: hier houdt Andries van. Hij kan gewoon niet stil zitten en zijn handen en armen maaien in alle richtingen. Maar dat is misleidend. Hij is beslist niet van alle richtingen. Dat hoeft natuurlijk ook niet. Het glaasje water is ook bij hem door iets anders vervangen. Heel ondeugend zelfs, zo ontdekken we aan het zichtbare etiket. Ter elfder ure wordt uit een stoffige fles Chateau du Pape van 1953 geschonken. Nog over van 100 jaar kromstaf en het bisschoppelijk mandement. Het kan er kennelijk af voor deze gebeurtenis.

Andries is direct. Hij vraagt op de man en de vrouw af. En hij kan heel emotioneel zijn. Nadat hij het onderwerp heeft toegelicht met licht trillende stem, roept hij spontaan in de richting van zijn slachtoffers: " ho ho, nee, nee, alsjeblieft niet opnieuw dat paaps gepraat ook niet voor de TV. Het duurt een eeuwigheid DV voor ik me door een bisschop knevelen laat''
Een bisschop, dat is toch paaps, poneert hij, weer tot een voorlopige rust gekomen. Neen, zo corrigeert hij zichzelf, niet op wereldschaal gezien, maar voor Nederland toch wel.
Beide kandidaten zijn het met hem eens. Die slag is binnen, zien we hem gnuiven.
Zij probeert een tegenpunt te scoren: maar Nederland is toch niet de norm? Een beetje klein geeft Andries toe. Maar, zo haalt hij binnen, het gaat toch om een bisschop voor de Protestantse kerk in Nederland? En in Nederland is een bisschop een Paapse figuur! Stralend leunt hij achterover. So what, reageren de kandidaten schouderophalend koel. Maar dat vindt Andries toch geen typisch Nederlandse reactie. Ze moeten met iets beters voor de dag komen.
Een bisschop staat voor de eenheid van de kerk. Dat bedenken ze ter plekke, zo lijkt het. Dat wil zeggen: hij kwam op het idee en zij hield haar mond. Keek wel diepzinnig.
En Andries kijkt alsof hij het in Munster en Keulen hoort donderen. Eenheid? Sinds wanneer? De scheurdreigingen zijn nog maar net koud gezet, herinnert hij zijn welgezind publiek. Ze komen er niet uit en Andries blijft opgewonden met zijn handen fladderen tot hij gedwongen is een andere gast uit te nodigen om zich voor Hem en God te verantwoorden.
Tot slot, mijn heel persoonlijke mening: een titulaire bisschoppelijke status buiten bezwaar dus van de kerkelijke schatkist als beloning voor onbetaalbaar gebleven verdiensten voor kerk en wereld, lijkt me wel wat. Maar dan voor iedereen in principe toegankelijk. Beginnend bij de doopleden.
Wisseling om de vier jaar. Voorstellen in te dienen bij het breed moderamen van de synode door tenminste 100 leden. Stemadviezen zijn toegestaan vanaf iedere kansel en vanachter iedere lezenaar of tafel. Dat brengt in ieder geval leven in de brouwerij.

Karel Krolis