Gezellige dieren

Zolang als de mensheid bestaat worden medemensen onderverdeeld in twee groepen: 'wij' en 'de anderen'. De groep 'wij' heeft als belangrijk kenmerk dat we gelijk hebben. Voor de groep 'wij' als PGW komt het dan ook mooi uit dat de boodschap van de bijbel geheel parallel loopt met onze eigen overtuigingen. Natuurlijk staan er sommige teksten in de bijbel waar we niet mee uit de voeten kunnen, maar die zijn niet zo bedoeld, of ze zijn ongelukkig opgeschreven. Als Jezus zegt: 'Maakt al de volken tot mijn discipelen', dan bedoelt hij natuurlijk niet dat we op de markt moeten gaan staan met folders. Want dat past niet in onze liberale overtuiging, dat we ieder zijn eigen oordeel moeten gunnen en vooral niet ongevraagd onze eigen mening moeten opdringen. Mensen die met ongepaste zendingsijver onze zaterdagse gang naar de viskraam verstoren, die horen duidelijk bij 'de anderen'.

Het is wel lastig dat de groep 'wij' steeds van samenstelling wisselt. Op zondagochtend is 'wij' vanzelfsprekend de PGW. Maar de zuster die dan naast mij in de kerkbank zit kan best een fan van Frans Bauer zijn. Of een mening hebben over liederen van Huub Oosterhuis. Of op een andere politieke partij stemmen dan ik. Of anders denken over allochtonen. Of een vegetarisch voedingspatroon aanhangen. In al die gevallen heb ik een probleem. Die zuster zit namelijk maar op één ochtend in de week goed, en verder zit ze heel erg fout. Ze past niet in mijn achtertuin. Maar iemand die op zondagochtend blijk geeft van een uitstekend normbesef en een voorbeeldig inzicht, zo iemand kan toch niet op maandag te dom zijn om buiten een inrichting te leven?

Vroeger bestond mijn probleem niet. De samenleving was verzuild, en als je wist dat iemand gereformeerd was, dan wist je ook dat zij ARP stemde, naar de NCRV luisterde, en tegen het homohuwelijk was. Nou, dat laatste misschien niet, want het idee dat homofiele medemensen met elkaar zouden kunnen willen trouwen was niet echt wijdverbreid in gereformeerde kring. Maar de verzuiling is voorgoed verdwenen, we kunnen niet meer klakkeloos achter een voorbeeld aanlopen, gesteld dat we dat zouden willen.

Zo stuiten we op het probleem van de egomaatschappij. Op school leerde ik onder Schwere Wörter: 'Elephanten sind gesellige Tieren'. Deze uitspraak slaat niet op het zonnige karakter van olifanten, maar duidt op het feit dat deze dieren in kuddes leven. Solitaire olifanten zijn gevaarlijk, niet in de laatste plaats voor de kudde die ze verlaten hebben. Mensen zijn ook gemaakt om in groepen te leven. Maar in het Nederland van de 21e eeuw zien we steeds meer solitaire mensen, die hooguit tijdelijk en voor zeer beperkte doeleinden tot een kudde gerekend willen worden. Zodra Pim Fortuyn begraven is, of Feyenoord kampioen, of Pasen voorbij, dan maken we ons weer los van de groep en leven ons individuele leven verder. Het ligt voor de hand dat onze maatschappij steeds minder stabiel wordt, en op afzienbare termijn ineen zal storten. Tenzij van bovenaf gemeenschappelijke normen en waarden worden opgelegd. Het lijkt mij inderdaad een goed plan van Johannes Diepersloot om onze waardering voor CDA-kamerlid Hans Hillen te uiten. Of dat moet geschieden middels het aanbieden van een rollator, daarover valt te twisten.

Jan Blom
Wageningen, 29 maart 2004